Ontwikkelingsgerichte zorg

Waarom is het zo belangrijk?
Een kind dat te vroeg geboren wordt (jonger dan 36 weken zwangerschap), mist een belangrijke periode die andere kinderen in de rust en veiligheid van een baarmoeder doorbrengen. Als een kind dan op een couveuse afdeling van een ziekenhuis terecht komt, is dit nogal eens het tegendeel van deze rust. Voor ouders van een prematuur geboren baby is dit een ingrijpende gebeurtenis. Zij zijn afhankelijk van de (kinder)verpleegkundige en medische zorg. De eerste dagen ligt de moeder vaak nog op de kraamafdeling en kan zij, samen met haar partner, regelmatig naar haar kind komen. Om de hechting en de betrokkenheid van ouders te bevorderen, is het belangrijk om hun te laten participeren in de zorg voor hun kind. De eerste dagen gebeurt de verzorging nog onder begeleiding maar al snel zijn ouders in staat om hun kind zelfstandig te verzorgen, voeding te geven of te kangoeroeën. Ouders kunnen vaak veel meer betekenen voor hun kind dan dat ze denken. Voorbeelden hiervan zijn:

• Gewoon aanwezig zijn (de bekende stem/geur van ouders kan de baby veiligheid/rust geven ) 
• Troosten tijdens het prikken of een onderzoek 
• Lichamelijk contact d.m.v. vasthouden/ knuffelen/ kangoeroeën 
• Borstvoeding/flesvoeding geven
• Verschonen/ in bad doen 

Licht
Een te vroeg geboren kind heeft al snel last van de hoeveelheid licht op de couveuseafdeling. Dempen van het licht en het afdekken van de couveuse met een daarvoor bestemde hoes, kunnen de stress van het kind al drastisch verminderen. Door het afdekken van de couveuse zorgen we er ook voor dat de visuele prikkels het kind op dat moment niet bereiken waardoor het kind uitgenodigd wordt om te slapen/rusten. Het afdekken werkt ook als barrière voor zorgverleners om het kind te storen.

couveuse met een speciale hoes om licht en geluid te minderen

Geluid
Naast licht wordt het kind ook overladen met geluidsprikkels. In de baarmoeder is de baby blootgesteld aan een constante geluidsstroom van 72 decibel welke wordt gedempt door de aanwezigheid van vruchtwater. De geluidsniveaus op een couveuse afdeling zijn meerdere malen hoger. De couveuse zelf kan niet gezien worden als een schild voor het geluid, sommige geluiden klinken zelfs harder in dan buiten de couveuse. De baby kan zich niet zoals wij selectief afsluiten voor bepaalde geluiden en wordt dus overladen. Alertheid van verpleging en ouders op harde geluiden (harde stemmen, lang piepende alarmsignalen, pedaalemmer) is dus zeker belangrijk.

het nestje voor een kunstmatige begrenzing

Houding
In de baarmoeder ligt het kind in de foetushouding met een gebogen rug, waarbij ook de armpjes en beentjes gebogen zijn. Een te vroeg geboren baby heeft kunstmatige begrenzing nodig om in die houding te blijven liggen. In de couveuse kan men dit nabootsen door een soort nestje te maken met behulp van een zachte onderlaag en steunende materialen om het kind heen. De houding moet zo gekozen worden dat het kind in staat is de handen naar de mond te brengen. Ook met de handen kan men een nestje maken waarin het kind zich comfortabel voelt.

een buigzaam rugsteuntje voor een ‘nestje’

Slapen
Premature baby’s hebben een eigen ritme van slapen en wakker zijn. Perioden van diepe slaap duren meestal maar enkele minuten waarna het kind in een lichtere slaap komt of wakker wordt. Verzorging, voeding, of het uitvoeren van medische handelingen kunnen dit ritme drastisch verstoren. Voor de rijping van de hersenen is juist de diepe slaap essentieel. Wanneer men dan even wacht met het uitvoeren van een handeling houdt men dus rekening met het eigen ritme van het kind.

Observatie
Naast deze maatregelen bestaat de ontwikkelingsgerichte zorg ook uit het leren observeren van deze te vroeg geboren baby’s. Een kind geeft heel duidelijk aan wanneer het gespannen is of wanneer het zich juist heel prettig voelt. Op grond van deze observaties kunnen artsen, (kinder)verpleegkundigen en ouders beter inspelen op de werkelijke behoeften van het kind. De ontwikkelingsgerichte zorg geeft geen standaardrecepten maar leert juist om individueel te werken.

Iedere pasgeborene is een eigen individu met zijn eigen voorkeuren!